NoSpang.com

Interview met Andrew Tjon-Joe-Ken



Andrew wil je ons vertellen waar je geboren bent?
Ik ben 24 april 1967 geboren in Amsterdam.

Wanneer zijn jullie dan naar Suriname vertrokken?
In 1974 zijn we met het hele gezin naar Suriname vertrokken. Ik was toen 7 jaar oud en we zijn in Suriname gebleven tot 1987. Ik heb dus 13 jaar doorgebracht in Suriname en uiteindelijk zijn we met het hele gezin naar Nederland terug gekeerd.

 

Hoe wil jij je jeugd in Suriname het beste beschrijven?
Ik heb een leuke jeugd gehad. Je kan eigenlijk geen vergelijking maken, want hoe ik mijn jeugd in Suriname heb doorgebracht vind ik veel leuker als ik hier in Nederland zou blijven wonen. Een simpel voorbeeld … als ik hier in een sloot wil springen dan kan het niet. In Suriname, als voorbeeld weg naar zee of derde Rijweg, zijn  er bepaalde  sloten achter huizen waar je makkelijk in kan springen om te zwemmen. Mijn zoon zag op het terrein van de familie Gummels kinderen over een sloot springen en vielen af en toe in het water. Hij vroeg aan zijn moeder of hij dat ook mocht doen. Van mijn vrouw mocht het  niet. Ik keek mijn vrouw aan en zei; “Waarom niet?” Ik zei tegen haar “kijk, als die sloot vies is en de andere kinderen worden voor gewaarschuwd, okay dan niet. Dus zei ik tegen mijn zoon; “Weet je wat, trek je kleren uit, houd je onderbroek aan en spring erin.”

Waar hou je je mee bezig in Nederland?
Los van werk en hobby’s, gezellig zijn met vrienden en kennissen. Ik zit sinds het nieuwe schooljaar in de klankbordgroep waar mijn zoon op school zit. Ik moet eerlijk toegeven dat het mij altijd wel heeft geboeid. Ook op scholen in Suriname waar mijn zoon op school heeft gezeten heb ik ook altijd een steentje kunnen bijdragen. Ik heb zoiets van, “waar ik kan helpen zal ik helpen maar het moet wel een bepaald doel hebben”. Er moet iets in het vooruitzicht zijn. Ik doel dan niet op geld maar je moet een bepaald doel hebben dat je wilt bereiken.

Je bent een aantal jaren geleden vertrokken naar Suriname. Van waar die stap?
Dat was in december 1998. We waren met vakantie in Spanje in 1996. We waren in oktober 1996 in Benidorm, mooi weer lopen in je korte broek of zwembroek. Maar ja, twee weken zitten er dan op en moet je terug. Je weet dat je dan weer in de kou terechtkomt. In Spanje is het plan ontstaan om te zeggen van: “Wat gaan we doen?” We wilden niet meer in Nederland wonen maar waar … dat wisten we toen nog niet. We konden net zo goed naar Spanje vertrekken. In 1998 hebben we besloten dat we naar Suriname op vakantie gingen. Tijdens de vakantie in Suriname is het plan weer in ons opgekomen. We gingen naar Suriname op vakantie maar we zouden ons ook gedragen alsof we daar woonden om te kijken of het wel iets voor ons was. Je voert gesprekken met mensen, hoe het leven daar gaat en uiteindelijk hebben we datzelfde jaar besloten te vertrekken naar Suriname. In Nederland aangekomen hebben we het huis te koop gezet. Binnen een maand was het huis verkocht en met de winst hebben we de inboedel laten inpakken en laten versturen en in december 1998 2e kerstdag zijn we vertrokken.

Je bent inmiddels terug gekeerd naar Nederland. Waarom eigenlijk?
Ik had het eigenlijk na 1 jaar wonen in Suriname al gezien. Als ik simpelweg zeg dat de salarissen niet in verhouding staan met de prijzen in de winkels, dan kan je gewoon niet leven. Ik had goed salaris hoor, in een automatiseringsbedrijf in de human resources, dus ik zag genoeg salarissen om me heen van zowel stafleden als ‘gewone’ werknemers. Uiteindelijk heeft mijn vrouw ook besloten te gaan werken want we kwamen gewoon niet uit.

Maar dan zou je denken dat je met twee inkomens wel zou uitkomen?
Dat klopt. Zij is toen begonnen bij een radiostation. Als jij die baan voor een bepaald salaris niet wilt accepteren dan staan er nog 10 wachtenden achter je. Dus op dat moment wil je wat en je neemt het aan. En van daaruit kijk je dan verder.

Maar wat is de echte reden geweest om naar Nederland terug te keren?
Ik zag dat ik geen stap verder kon, geen doorgroei mogelijkheden. In Nederland weet je wat je over een jaar hebt. Je kunt zeggen dat je een bepaald doel in het vooruitzicht hebt en dan werk je er naartoe. In Suriname kan je dat niet. Ik heb er van dag tot dag geleefd. Wat de dag mij vandaag brengt, dat heb ik en morgen zie ik wel weer. Je bent het niet gewend om zo te leven.

Hoe verschilt volgens jou de Surinaamse werkcultuur met die van Nederland?
Ik ben geschrokken. Ik dacht dat Suriname een bepaalde achterstand zou hebben in vergelijking met Nederland ... qua ontwikkeling. Maar toen ik eenmaal begon te werken en je komt andere bedrijven binnen dan merk je dat ze meelopen met de ontwikkeling. Niet altijd helemaal “up to date” maar ze zijn bij. Dat heeft me toch verbaasd. Ik praat dan puur over het bedrijfsleven hè maar kijk je binnen de overheid dan is het echt belabberd. Ik heb projecten binnen de overheid uitgevoerd ... maar nee. In de jaren 60 werd op die manier gewerkt.

Wat is voor jou typisch Surinaams
Ik zeg altijd tegen mensen “31 december”. In die zin van ... ik hou eigenlijk niet van Surinaamse muziek maar 31 december trekt het me gewoon aan. Het is misschien het feest gevoel, de eenheid dat je kan feesten met iedereen. Het is alsof op die dag niemand ruzie met elkaar heeft.

... maar je hebt wel een typische opvoeding gehad?
Ja, ik heb wel een typisch Surinaamse opvoeding gehad. Mijn ouders zijn 100% Surinaams. Die draaiden ook Surinaamse muziek thuis af. Er zijn wel bepaalde liedjes waarvan ik zeg, okay ... die wil ik wel door het jaar heen beluisteren maar op 31 december maakt het mij niet uit. Dan mag het voor mij de hele dag.

Wat is je grootste ergernis geweest in Suriname?
De overheid. Kijk, de overheid moet gewoon bepaalde dingen regelen. Vroeger had je hier in Nederland ook zoiets dat de overheid bepaalde hoe hoog de huur van een huis mocht zijn. Nederland kent een minimum loon. Je kunt ergens aankloppen. Jammer dat je zoiets in Suriname niet hebt. Ik vind dat de overheid de bevolking gewoon niet steunt. Ze worden aan hun lot over gelaten. Het moet vanuit de overheid geregeld zijn dat er een minimumloon is.

Welk advies zou je de mensen willen meegeven die een terugkeer naar Suriname overwegen?
Wees voorbereid. Heb een stuk grond en een huis. Een vooruitzicht wanneer ik een stuk grond kon kopen had ik niet. Je houdt geen geld over. Ik werkte overdag van 8 tot 4 en verzorgde 3 keer in de week trainingen en cursussen binnen het bedrijf van 6 tot 10 in MS-Office pakketten en ICT gerelateerde trainingen. Op de dagen dat ik geen trainingen gaf en mijn auto ‘s avonds niet nodig had verhuurde ik mijn auto als taxi. Dus ik had eigenlijk drie inkomsten en toch kwam ik niet uit. Voor de opleidingen die ik gaf kreeg ik Amerikaanse dollars.

Waar ging het geld dan het meest aan op?
Sowieso huur, dat “killed” je! Omdat je uit Nederland komt ben je bepaalde dingen gewend. Bepaalde dingen laat je vallen maar bepaalde dingen kun je niet laten vallen. Simpelweg kaas. Ik heb vaker tegen mijn zoontje moeten zeggen wacht even twee weken. Over twee weken heb ik weer salaris en kunnen we weer kaas kopen. Wij waren gewend in Nederland als wij zaterdags de boodschappen deden dat hij een cadeautje mocht uitkiezen. Dat kon daar ook niet meer. Ik heb soms zondagen in de woonkamer gezeten, badend in zweet, en je wilt naar Republiek. Je trekt je portemonnee open en je ziet dat het niet kan. Maak je dat op aan benzine en eten op Lelydorp dan houdt het op voor de week. Dus de beslissing om terug te keren naar Nederland was heel gemakkelijk. Ik heb het nog volgehouden omdat je je niet wilt laten kennen, we gingen ervoor. Uiteindelijk heeft mijn vrouw toch ingezien dat dit niets was. Dat moment is gekomen toen mijn zoon op een maandagochtend wakker werd met hoofdpijn en kreeg zijn ogen niet open. We zijn meteen naar de bedrijfsarts toe gereden en voor het raam een groot plakkaat dat zij voor anderhalve maand op vakantie was. We waren daar om halfnegen en de vervangende arts kwam om 12:00 uur aankakken. Mijn vrouw zei tegen me, om na dit doktersbezoek de inboedel te gaan inventariseren, wat we willen verkopen. En de volgende ochtend moest ik al gaan adverteren. Binnen een maand waren we terug in Nederland.

Wat mis je het meest aan Suriname?
Het klimaat en de natuur. Vandaar dat ik in Lelystad woon, ik heb daar nog het gevoel dat ik op “boitie” ben … en voor de rust.

Vind je dat Suriname onafhankelijk had moeten worden?
Nee. Ik zeg altijd tegen mensen dat ze die brug over de Suriname rivier niet eens hebben afgedwongen door te zeggen van: “Maak die brug voor ons.” Het feit alleen dat die brug er niet was voor de onafhankelijkheid, waren we niet gereed. Suriname was verder niet ontwikkeld om te zeggen dat we op eigen benen konden staan. Er was wel productie maar productie voor het eigen volk en niet voor de export. Suriname is veel te vroeg onafhankelijk geworden.

Heb je in Nederland ooit met discriminatie te maken gehad?
Ja, genoeg. In het verleden en recentelijk. In Utrecht (Hoog Catharijne) moest ik met een groep vrienden de roltrap op. Een man kijkt om en begint ons voor vies en vuil uit te schelden. Ik heb zoiets van, ik ga er niet op in. Domme mensen reageren zo en die laat ik in hen eigen waarde. Recentelijk in de trein, in een dubbeldekker onder de trap was er plek om plaats te nemen. Ik kijk die mevrouw aan en dacht, wat een uiterlijk heeft ze. Ze maakte aanstalten om op te staan. Integendeel ik ben op gestaan en heb haar gezegd dat zij rustig kan blijven zitten, op deze manier toon ik dan dat ik niet in de buurt van zulk dom volk wil zitten.

Stel dat je voor één keer president van Suriname zou worden verkozen. Wat zou je dan als eerste hebben aangepakt?
Ik weet niet of de president dat kan doen maar ik zou de oude garde opschonen die er tegenwoordig zit. Ik vind ook dat de jeugd geen kans krijgt. De oude garde blijft er zitten tot hun dood.

Voor wie heb je een enorme bewondering?
Je zult wel schrikken. Ik heb toch bewondering voor Bosje (Jules Wijdenbosch). Hij heeft ballen gehad om die twee kaolo bruggen neer te zetten!!! Echt waar! Volgens mij zijn ze nu ook al afbetaald! Het feit alleen dat hij ballen had om te zeggen van “Ballast Nedam, kom en plaats die bruggen.” Echt waar, waardering voor die man hoor.

Heb je politieke ambities?
Ja, maar ik zal het nooit doen omdat politiek vuil is. Mijn voorganger heeft er een potje van gemaakt en ik neem het dan over maar ik ben er wel verantwoordelijk voor. Politiek is vuil, want je moet dan de troep van anderen opruimen en als je niet uitkijkt word je daarna nog afgezet.

Heb je spijt dat je naar Suriname bent terug gekeerd?
Nee, want ik ben een ander mens daardoor geworden. Als ik niet naar Suriname was geweest was ik nu een verwende kwal. Ik ben het leven nu gaan waarderen. Als ik een dag even geen geld heb dan vind ik het niet erg. Ik heb ook andere dingen om me heen waar ik van kan genieten. Ik waardeer dingen nu veel meer dan voorheen..

Heb je in het leven bereikt wat je voor ogen hebt?
Ja, ik ben redelijk tevreden.

Hoe ben je toentertijd met de 'militaire dictatuur' omgegaan?
De avondklok heeft mijn ouders geld gekost. Als ik naar mijn goede vriend (de buurjongen) moest kon ik niet meer via de poort lopen maar over de schutting. Zo een schutting van gaas die compleet kapot was getrapt.

Hoe zie je Suriname in het jaar 2050?
Als de jeugd een kans krijgt zie ik Suriname net zo worden als Trinidad and Tobago. Dat is een eiland waar ik echt waardering voor heb. De werkcultuur daar om vooruit te komen.
 
Welke persoonlijke boodschap zou je willen uitdragen?
Wees lief voor elkaar, want in de wereld is al veel shit gaande!

Tenslotte woordassociatie:
Politiek - Vuil spel
Sport - Gezond en conditie
Werk/ Carrière - Helaas heeft het te maken met geld
Religie - Respect
Vrouwen - Kinderen 
Bouterse - Die moet een kans krijgen
Ouders - Met respect behandelen
Geld - Jammer dat je dat nodig hebt om te leven
Vriendschap - Moet je koesteren
Nederland - Kil en koud
Suriname - Warm en openhartig
NoSpang.com - Toch de beste website

© NoSpang.com
 

 


We hebben 370 gasten online

Polls